ميرزا شمس بخارايى

114

تاريخ بخارا ، خوقند و كاشغر ، بخارايى

را داشت و همه ساله شاه مراد به عنوان غزا به حدود مشرقى ايران لشكر كشيده بسيارى از اهالى آن حدود را كشته و اموال‌شان را به غارت مىآورد و خمس آن غارت را به خزانه اضافه مىكرد . اين بندهء مورّخ خود در بخارا بودم ؛ چون شاه مراد بر تخت حكمرانى نشست ، بار اوّل به شهر سبز لشكر كشيد و نياز على حكمران شهر سبز را گوشمالى بسزا داد . پس از آن هم بر تركمانان باديه نشين تاخته بسيارى را به قيد اطاعت آورد ، از طوايف اوزبيك و خواجه ؛ جمعيّت زيادى را مطيع و منقاد نمود پس لشكر به مرو كشيده بيرام على خان حكمران مرو را در قلعه مرو حصار داد و كارى از پيش نبرده به بخارا مراجعت كرد . بيرام على خان نيز علم طغيان افراشته مىداشت . پس از زمانى شاه مراد لشكر زياد از طوايف اوزبيك به مرو فرستاد . در كنار رود آمو دره تلاقى فريقين رو داد . چون از طرفين نايرهء جنگ مشتعل گرديد ، بيرام على خان را روز به سر آمده در دست لشكر اوزبيك كشته گرديد . لشكر اوزبيك به بخارا مراجعت نمودند . محمّد حسين خان پسر بيرام على خان به جاى پدر حكمرانى مرو يافت و طبل مخالفت با شاه مراد را مىزد . شاه مراد لشكر به مرو كشيد ، مرو را محاصره نمودند . محمد حسين خان چون استعداد مقابله در خود نديد از پى چاره بر آمده به ايران زمين فرار نمود و به آستان فلك بنيان خاقان مغفور فتحعلى شاه غازى پناه برده مورد مراحم ملوكانه و عطيّات خسروانه گرديد . ولى ، ميرزا شمس بخارايى كه معاصر همان زمان است ، چنين نگاشته كه ، چون شاه مراد لشكر به مرو كشيد ، محمّد حسين خان ، با پدر هر دو به قيد اسار گرفتار گرديدند و در همان جنگ كه در سنهء 1200 هجرى واقع شد هر دو تن را به بخارا بردند . شاه مراد به كشتن بيرام على خان فرمان داد ؛ وى را به چوبه دار زدند ، محمد حسين خان را در بخارا توقيف داشتند . چون مدّتى بر اين منوال گذشت ، محمد حسين خان راه فرار به دست آورده به شهر سبز فرار نمود و تدارك كار خود را در آنجا ديده به مملكت ايران التجا برده در آستان خاقان مغفور شاهنشاه ايران فتحعلى شاه غازى مىزيست . اين بنده ميرزا شمس در تاريخ فتح مرو و كشته شدن بيرام على خان اين مصراع را